Prva Bošnjakinja ljekar – Ševala Zildžić-Iblizović (1903-1978)

ZILDŽIĆ-IBLIZOVIĆ, Ševala (Sarajevo, 1903 – Sarajevo, 1978), specijalista ginekolog, doktor medicine, prva Bošnjakinja ljekar.

Rođena je u Sarajevu. Potječe iz čuvene porodice Zildžić iz Sarajeva. Godine 1919. upisala se u Mušku gimnaziju u Sarajevu koju je uspješno završila. Da bi se mogla upisati u Mušku gimnaziju, tražila je odobrenje od reisul-uleme Džemaluddina Čauševića, koji je to odobrio, što govori o odnosu islama prema nauci i školovanju žena kao bića od posebne pažnje. Zabranom školovanja žena je zadiranje u vjerske, kulturološke i tradicijske osobenosti muslimana. To je flagrantno kršenje ljudskih prava i negacija simboliziranja zaštite žena kao bića od posebne pažnje, praktično represivno djelovanje države prema muslimankama. Zaboravlja se da svako ima pravo na školovanje, i to ne treba niti traži bilo kakva objašnjenja. Ta činjenica ne zahtijeva odgovor, jer je to po islamu normalna stvar koja ne traži objašnjenje, i samu sebe objašnjava. Koliko je Islamska zajednica Bosne i Hercegovine bila progresivna govori i sam postupak reisul-uleme Džemaluddina Čauševića, velikog ustalca za ravnopravan položaj žena u društvu, putem odgoja, obrazovanja i učestvovanja u javnom životu, koji je svojom islamskom, ljudskom, moralnom i intelektualnom snagom ostavio duboke tragove u bošnjaćkom društvu. Čaušević kao jedan od najvećih islamskih učenjaka Bosne i Hercegovine i Bošnjaka uopće, bošnjački prosvjetitelj, reformator i vjerski lider, borio se za obnovu vjerskog i društvenog života Bošnjaka, naravno i Bošnjakinja.

Dr. Ševala Zildžić je studirala Medicinski fakultet u Zagrebu. Tokom studija udala se za tadašnjeg studenta Filozofskog fakulteta u Zagrebu (isti prelazi, radi Ševale, na Medicinski fakultet u Zagrebu, op. a.), kasnije doktora Muhameda Iblizovića iz Sarajeva. Diplomirala je 1931. godine kao prva muslimanka doktor medicine u Evropi, što je New York Times objavio kao senzacionalnu vijest.

Radila je u Zagrebu i Sarajevu, u Gradskoj bolnici, na Infektivnom odjeljenju Državne bolnice, u Higijenskom zavodu, u školskoj ambulanti … Bila je specijalista ginekolog.

Umrla je, 1978. godine, u Sarajevu od posljedica tumora. Povodom njene smrti časopis “Medicinski arhiv” (Sarajevo) objavio je tekst In memoriam, u čijem završnom dijelu piše: “Smrću doktorice Ševale naša medicinska javnost, posebno školska medicina, izgubila je svog doajena. Sarajlije su izgubile jednu dragu ličnost, a pacijenti ljekarku humanistu, spremnu da pomogne u svako vrijeme i na svakom mjestu. Društvo ljekara Bosne i Hercegovine smrću doktorice Ševale Zildžić-Iblizović izgubilo je svog vrijednog i uglednog člana.” (Redakcija, 1978, p. 431)

Danas jedna ulica u Sarajevu nosi njezino ime. Dobila je i poštansku markicu PTTBiH 2002. godine.

P.S. Smatramo da je na ovom mjestu uputno spomenuti čuvene i znamenite Bošnjakinje, kao što su: Umihana Čuvidina, prva bošnjačka pjesnikinja (Sarajevo, 1795-Sarajevo, 1870); Habiba Rizvanbegović Stočević (Stolac, 1845-Istanbul, 1890), bošnjačka divanska pjesnikinja; Bahrija Nuri Hadžić, kćerka bošnjačkog književnika Osmana Nuri Hadžića iz Mostara, primadona opere, dramska sopranistica evropske reputacije, prva operna diva iz Bosne i Hercegovine, završila je Muzičku akademiju u Beču, od 1928. do 1931. godine ostvarila je četrdesetak vodećih opernih uloga; dr. Hiba Šerbić Ramadanović, kćerka čuvenog šejha i ljekara hadži Mehmeda Sami Šerbića iz Tuzle, završila je Medicinski fakultet u Beogradu, a to je tada zabilježio beogradski list “Politika”, napisavši da je ona prva Bošnjakinja muslimanka koja je završila Medicinski fakultet u Beogradu. Dr. Hiba je vodila Prvu internu kliniku u Sarajevu; Nafija Sarajlić, rođena u Sarajevu 1893. godine, prva bošnjačka književnica prozni pisac; te prve bošnjačke književnice (pored Umihane Čuvidine i Nafije Sarajlić, op. a.): Atifa Pandžina, Razija Handžić, Nafija Zildžić, Hasnija Berberović (prvu pjesmu je objavila u listu Behar 1907), Šefika Nesterin Bjelevac, Zilkida Berberović, Hatidža Đikić, Asija Kavazović, Kajdafa Efica (Mostar), Zejna Hodžić (Mostar), Suada Muftić (jedna od prvih književnica koje su pisale za Gajret), te Ajiša Filipović, Senija Dizdarević, Fikreta Pjanić, Munevera Čalkić (…) kao i čuvena pjesnikinja, autorica knjige pjesama Zeleni biseri Džemila Hanumica Zekić (1917 – 2004). Kada već govorimo po poznatim ženama – Bošnjakinjama, smatramo da je vrijedna spomena Ziba-hanuma Kopčić, rođena Arnautović, koja je sagradila, 1906. godine, Varošku džamiju u Travniku, u arapskom stilu, pravu inspiraciju za pjesnike.

Odlomak iz djela: Nazif Veledar, Leksikon znamenitih Bošnjaka)

Dialogos.ba

Related Articles

Close