fbpx

Islam u Ugarskoj prije Turaka (1000-1300)

(…) Broj muslimana koji su živjeli u Ugarskoj ranog srednjeg vijeka bijaše, u svakom slučaju, malen (jedva pet procenata) i oni su gotovo potpuno iščezli (bilo kroz preobraćenja, masakre ili deportacije) do 1300. godine, dobrih dvije stotine godina prije turskog osvajanja. Znamo da su muslimanska sela postojala u Ugarskoj oko 1100. godine — jedno je čak i iskopano — i s obzirom da postoje zapisi o muslimanskim trgovcima koji su putovali u Prag i gradove južne Poljske već 965. godine, čini se vjerovatnim da su i muslimanske zajednice postojale u Ugarskoj tog doba. Niko izgleda nije potpuno siguran otkuda su ugarski muslimani prvi put došli — izvori su tako malobrojni. Pošto su se južno od Balkana nalazili samo Bizantinci, izgleda da većina učenjaka smatra kako je islam prvi put ušao u Ugarsku sa istoka, trgovačkim putem koji je povezivao Germansko carstvo sa Kijevom. Ukoliko je ovo tačno, prvi muslimani koji su se naselili u Ugarskoj mogli su biti hazarski Turci koji su putovali preko cijele Gruzije i Ukrajine.

Sa sigurnosti znamo da se do 1200. godine mala ali dobro afirmisana populacija muslimana naselila u Ugarskoj, usvojila ugarske običaje i govorila jezik svoje nove zemlje. Jedan putnik, španski musliman, susreo je neke od njih 1130-ih godina i požalio se da se oni ne oblače poput muslimana, već poput Ugara, da idu čak toliko daleko da posve briju brade. Oni su znali nešto arapskog jezika, kazivao je naš putnik, i bili su prilično voljni da se bore protiv Bizantinaca u vojsci ugarskog kralja, čak i kada bi znali da ima muslimana koji se bore u bizantinskoj vojsci, također. “Neprijatelji Ugarske su neprijatelji islama,” rekoše mu. U mađarskom jeziku, riječ musliman (böszörményi) pojavljuje se negdje u ovo vrijeme, a do 1217. godine postoje izvještaji o ugarskim muslimanima koji putuju u Jerusalem i Halep da strudiraju arapski jezik. Ovo znamo stoga što je jedan ugarski plemić kojeg su zarobili Saraceni, dok je boravio u Svetoj zemlji, oslobođen zahvaljujući intervenciji nekih ugarskih muslimana koji su se u to vrijeme zadesili u Jerusalemu.

Ugarske muslimane na koncu je snašla ista sudbina kao i one sicilijanske, manje-više istovremeno. Nakon 1300. godine — kada je uništena saracenska kolonija u Luceri — i ugarski muslimani bivaju ispuštani iz historijskih zapisa, osim povremenih pominjanja nekog preobraćenja. Za razliku od ugarskih Jevreja koji su uspjeli da se održe kao autonomna i poluzaštićena grupa, muslimani su jednostvano iščezli. S obzirom da su bili mala, trgovačka manjina, njihovo propadanje nije imalo onakav efekat kakav je imalo na Siciliji. Uprkos tome, biće potrebno da prođe narednih dvije stotine godina prije nego ijedna džamija ponovno bude izgrađena na ugarskom tlu.

Odlomak iz djela: Ian Almond, Predstavljanja islama u zapadnjačkoj misli, str. 126-127.

Related Articles

 

Close