Iznenađenje: Kineska ekonomija manja je nego što mislite

Zašto Kina prenapuhava svoj BDP?

Kineska ekonomija nije ono što je nekada bila (bar proteklih sedmica). Četiri odvažna ekonomista – Wei Chen, Xilu Chen i Michael Song s Kineskog univerziteta u Hong Kongu, zajedno s Chang-Tai Hsiehom s Univerziteta u Čikagu – detaljno su pročešljali kineske ekonomske podatke kako bi pokušali da dođu do istine o stopi kineskog ekonomskog rasta od 2008. Nije iznenađujuće što su otkrili da je Kina svake godine prijavljivala prekomjernu stopu rasta u prosjeku 1,7 procentnih poena.

Postepeno povećavanje rasta svake godine tokom posljednjih desetak godina, dovelo je do kumulativnog efekta da kineski BDP prelazi za skoro 20 procenata realni BDP zemlje.

„Forenzičko ispitivanje“ podataka kineskog BDP-a četverice ekonomista oslanjalo se na podatke koje je teško lažirati poput: poreskih prihoda, intenziteta noćnog svjetla sa satelita, proizvodnje električne energije, željezničkog tereta i izvoza robe kako bi se procijenila stvarna stopa rasta Kine od globalne finansijske krize iz 2008. godine. Njihove procjene su nestabilnije i gotovo uvijek niže od cifara koje je objavio kineski Državni zavod za statistiku.

Kineski BDP za 2018. godinu na službenom vebsajtu Kine iznosio je 93,15 biliona kineskih jena, što znači oko 13,4 biliona američkih dolara. U poređenju s američkih 20,5 biliona dolara, kineska ekonomija vrijedi oko 65 procenata američkog BDP-a. Naravno, Kina ima četiri puta više stanovništva od Sjedinjenih Država, tako da je po stanovniku Kina još uvijek u velikom zaostatku s 9.800 dolara u poređenju s gotovo 63.000 dolara u Sjedinjenim Državama.

Niko osim zapadnih medija i Komunističke partije Kine nikada nije ni vjerovao u te cifre, ali sada znamo da su lažne. Nove brojke četverice ekonomista, objavljene u četvrtak u jednom od radnih dokumenata Brookings Instituta, ukazuju na to da su i rast BDP-a i BDP Kine daleko ispod onoga što se pisalo. Pod pretpostavkom da je Kina tačno prijavila svoje podatke o BDP-u još u 2008. godini, nova procjena za 2018. godinu bila bi 11,1 bilion dolara, ili svega oko 54 procenata veličine američke ekonomije.

To podrazumijeva brojku po glavi stanovnika od oko 8.000 dolara, što je znatno ispod meksičke cifre od 9.600 dolara i samo oko jedne osmine američkog nivoa. I to je pokazatelj da su bazne brojke za 2008. bile pretejrane. Davne 2007. godine, Li Keqiang (tadašnji šef regionalne stranke, ali sada premijer Kine) ih je slavno nazvao vještačkim. Što je niža bazna brojka za 2008. godinu, niža je pripisana brojka danas.

Ako uzmemo da je kineska stopa rasta od 6,5 procenata u 2018. godini smanjena za 1,7 bodova, to će dati trenutnu cifru rasta od samo 4,8 procenata, što je znatno ispod nivoa regionalnih konkurenata poput Vijetnama i Indije (obje sa 7,3 procenta). To također znači da, čak i pri trenutnim stopama rasta, Kina uskoro neće dostići Sjedinjene Države. Ako ekstrapoliramo Kinu od 4,8 procenata i Sjedinjene Države po historijskom prosjeku od 2,1 procenta, kineska ekonomija neće nadmašiti američku do 2036. godine, a po glavi stanovniku neće do 2076. To je velika pretpostavka.

Historijski podaci drugih ekonomskih tigrova istočne Azije sugeriraju da stvari funkcionišu tako. Era brzog ekonomskog rasta u Južnoj Koreji i Tajvanu završila je početkom 2000-ih, u vrijeme kada su bile bogate samo za jednu trećinu kao i Sjedinjene Države (po stanovništvu). Obje zemlje su provele posljednje dvije decenije boreći se da ostanu oko polovine američkog nivoa BDP-a po glavi stanovnika. Nisu ni blizu prosperiteta najsiromašnije američke države, Misisipi. Japan je u rangu druge najsiromašnije američke države, Alabame.

Kina ima napredak u Pekingu, Šangaju i Guanžou/Šenzenu koji se približavaju nivoima tigrova u Istočnoj Aziji, ali većina zemlje je i dalje veoma siromašna. Ideja da Kina predstavlja ozbiljan ekonomski (a samim tim i vojni) izazov za Sjedinjene Države je naprosto apsurdna. Kako njen rast usporava, brzo postaje jasno da car nema odjeću. Zahvaljujući detaljnom radu četvero ekonomista, sada imamo čvrste dokaze da to dokažemo.

Piše: Salvatore Babones (National Interest/Dialogos)

S engleskog preveo: Resul Mehmedović

Povezani članci

Back to top button